Po śmierci bliskiej osoby jednym z pierwszych formalnych kroków jest potwierdzenie, kto nabył spadek. W sprawie bezspornej zamiast postępowania sądowego można wybrać akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza.
Poświadczenie u notariusza czy postępowanie sądowe?
O stwierdzenie nabycia spadku można wystąpić do sądu — ale od lat obowiązuje także droga notarialna: akt poświadczenia dziedziczenia. Notariusz, po sprawdzeniu dokumentów i odebraniu wymaganych oświadczeń, poświadcza krąg osób uprawnionych do spadku oraz ich udziały. Zarejestrowany akt ma taką samą moc jak prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku.
Droga notarialna sprawdza się, gdy sprawa jest bezsporna — spadkobiercy zgadzają się co do kręgu dziedziczenia i udziałów. Jeśli istnieje spór, wątpliwości co do ważności testamentu albo osoba z kręgu spadkobierców odmawia złożenia oświadczeń, sprawą musi zająć się sąd.
| Aspekt | Poświadczenie u notariusza | Postępowanie sądowe |
|---|---|---|
| Przesłanki | sprawa bezsporna, komplet uczestników i dokumentów | także sprawy sporne i wątpliwe |
| Przebieg | zwykle jedna umówiona czynność po zebraniu dokumentów | postępowanie sądowe; czas zależy od sądu i stopnia złożoności sprawy |
| Dokument końcowy | akt poświadczenia dziedziczenia po wpisie do Rejestru Spadkowego | postanowienie sądu (po uprawomocnieniu) |
| Skutek prawny | jednakowy — potwierdzenie nabycia spadku, m.in. do banku i księgi wieczystej | |
Jakie dokumenty są potrzebne?
- odpis zupełny aktu zgonu spadkodawcy,
- odpisy zupełne aktów stanu cywilnego osób wchodzących w rachubę jako spadkobiercy — akty małżeństwa, akty urodzenia dzieci (pozwalają odtworzyć relacje rodzinne ze spadkodawcą),
- ważne dokumenty tożsamości wszystkich osób uczestniczących w czynności,
- testament — jeśli spadkodawca go pozostawił (wraz z dokumentami potwierdzającymi jego istnienie),
- dane dotyczące składu majątku — np. numery ksiąg wieczystych nieruchomości; przydatne, choć sam akt poświadczenia nie opisuje szczegółowo spadku.
Jak wygląda czynność w kancelarii?
W czynności uczestniczą wszystkie osoby, które mogą wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi lub testamentowi, a także osoby, na rzecz których spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne. Notariusz ustala krąg zainteresowanych na podstawie dokumentów i odbiera oświadczenia wymagane do sporządzenia protokołu dziedziczenia. Jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku nie zostało wcześniej złożone, jego termin i sposób złożenia ocenia się osobno; brak oświadczenia w terminie oznacza co do zasady przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
Po sporządzeniu protokołu notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia i niezwłocznie rejestruje go w Rejestrze Spadkowym. Od chwili rejestracji akt działa jak prawomocne sądowe stwierdzenie nabycia spadku — można go użyć np. do wypłaty oszczędności z banku czy wpisu spadkobierców do księgi wieczystej.
Kiedy potrzebne jest postępowanie sądowe?
Notariusz odmówi sporządzenia aktu, jeżeli istnieje spór lub uzasadniona wątpliwość co do kręgu spadkobierców, udziałów albo ważności testamentu. Droga notarialna nie służy też m.in. dziedziczeniu na podstawie testamentu szczególnego. Przeszkodą jest również wcześniejsze prawomocne stwierdzenie nabycia spadku lub zarejestrowany akt dotyczący tej samej osoby.
Koszty czynności
Wynagrodzenie notariusza mieści się w granicach maksymalnych stawek taksy notarialnej i jest powiększane o VAT 23%. Koszty konkretnej czynności kancelaria wyceni bezpłatnie — wystarczy kontakt.
Najczęstsze pytania
Czy wszyscy spadkobiercy muszą zgodzić się na poświadczenie dziedziczenia?
W czynności muszą uczestniczyć wszystkie osoby, które mogą być brane pod uwagę jako spadkobiercy ustawowi lub testamentowi, a także zapisobiercy windykacyjni. Droga notarialna wymaga braku sporu i wątpliwości co do osób dziedziczących oraz udziałów.
Ile trwa poświadczenie dziedziczenia u notariusza?
Po sprawdzeniu kompletu dokumentów protokół i akt mogą zostać sporządzone podczas umówionej czynności. Sporządzony akt notariusz niezwłocznie rejestruje w Rejestrze Spadkowym; z chwilą rejestracji wywołuje on skutki prawomocnego postanowienia sądu.
Czy u notariusza można odrzucić spadek?
Tak. Oświadczenie o przyjęciu albo odrzuceniu spadku można złożyć przed każdym notariuszem (także innym niż ten prowadzący poświadczenie dziedziczenia) lub przed sądem — w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o swoim powołaniu do spadku.
Stan prawny na 14 sierpnia 2026 r. Podstawy: art. 95a–95p Prawa o notariacie oraz przepisy Kodeksu cywilnego o nabyciu, przyjęciu i odrzuceniu spadku. Lista uczestników i dokumentów zależy od historii rodzinnej, testamentów oraz wcześniejszych oświadczeń spadkowych.
